Vakantie dichtbij

De streek in het kort

Het Bodenmeer - of Bodensee (www.bodensee.eu) in het Duits -- wordt gevoed door 236 beken en rivieren waarvan de Rijn de belangrijkste is.
Haast deltavormig stroomt de Rijn het Bodenmeer in aan de ‘Oostkust’ om er in het Westen, nabij Stein am Rhein en de verderop gelegen Rheinfall van Schaffhausen uit te vloeien. Geografisch en politiek is het meer een unicum.

De Bodensee bevindt zich op Duits, Zwitsers (www.st.gallen-bodensee.ch, www.ostschweiz.ch) en Oostenrijks (www.bodensee-vorarlberg.com) grondgebied, maar er loopt geen grens doorheen het meer omdat het een ‘condomium’ is, een regio met een gedeelte soevereiniteit.

Het op sommige plaatsen tot 252 meter diepe meer wordt verdeeld in:

• de grote Ubersee  (tussen Bregenz en Konstanz),
   
• de smalle Uberlingensee (tussen Meersburg en Bodman, www.bodenseeteam.de)
   
• de bochtrijke Untersee (tussen Konstanz en Stein am Rhein, www.tourismus-untersee.de).
  

In het zachtglooiende landschap gedijen dankzij het milde klimaat vruchtbare boom- en wijngaarden.
De grootste steden aan de oevers van de Bodensee zijn Konstanz en Friedrichshafen (Duitsland) en Bregenz (Oostenrijk).

Toeristische tips

Middeleeuwse straatjes, kleurrijke fonteinen, het stadhuis uit 1539 en tal van schitterende fresco’s op de gevels typeren Stein am Rhein (www.steinamrhein.ch).

Het plaatsje heeft het vooral van toeristen die er enkele uren verpozen voor of na een bezoek aan de  Rheinfall (www.rheinfall.ch, www.land-am-rheinfall.org) in Schaffhausen (www.schaffhauserland.ch), de grootste waterval van Europa. Het spectaculairste is het natuurschouwspel in juli, als de waterstand het hoogst is.

Ga in Schaffhausen ook eens naar de Munot (www.munot.ch), een ringvormig bolwerk met kantelen dat tussen 1564 en1589 werd gebouwd. Elke avond om 21 uur luidt de in de toren wonende Munotwachter (www.munotwaechter.ch)  de Munotklok, wat vroeger een teken was om de stadspoorten en herbergen te sluiten. De vele erkers en de beschilderde huisgevels maken de verkeersvrije binnenstad van Schaffhausen tot één van de mooiste in Zwitserland gerekend.

De voormalige benedictijnerabdij Allerheiligen (www.allerheiligen.ch) pakt uit met zijn romaanse Münsterkerk met kruisgang, een tuin met geneeskrachtige kruiden en een  museum over de stadsgeschiedenis en de industrie.

Reichenau (www.reichenau.de), het grootste eiland in het Bodenmeer, wordt gedomineerd door het van oorsprong middeleeuwse benedictijnerklooster (www.benediktiner-reichenau.de). Reichenau gold tussen 800 en 1200 als één van de bakermatten van de westerse cultuur. De drie romaanse kerken op het eiland uit de 9e en de 11e eeuw zijn uitstekende voorbeelden van de vroegmiddeleeuwse bouwkunst.

Nabij Reichenau en Konstanz waar de Ubersee overgaat in de Untersee, bevindt zich het 767 hectaren grote natuurreservaat Wollmatinger Ried-Untersee-Gnadensee (www.nabu-wollmatingerried.de). Uitgestrekte rietvelden, weiden en bossen herbergen een uitzonderlijke fauna en flora, waarin talrijke, elders uitgestorven dieren- en plantensoorten nog voorkomen.

Mainau (www.mainau.de) , in het Noord-Westelijk gedeelte van de Bodensee, is een 45 hectaren groot eiland dat door een voetgangersbrug is verbonden met Duitsland.

Groothertog Friedrich I von Baden liet er vanaf 1739 het barokke kasteel bouwen, waarvan slechts de kerk te bezoeken is.
Tussen slot en kerk komt men terecht in de tuin met citroenen, mandarijnen, sinaasappelen, rubberbomen en bananenpalmen, die ’s winters in serres gedijen en die het eiland ’s zomers ‘tropisch’ laten ogen.

Konstanz (www.konstanz.de) werd in de tiende eeuw omschreven als ‘Roma Secunda’ (het tweede Rome) omdat er replica’s werden gebouwd van de vijf belangrijkste Romeinse basilieken. Hoewel daarvan thans alleen nog de ruïnes overblijven, kan Konstanz nog steeds uitpakken met enkele fraaie kerken. De gotische St. Stefan is ongetwijfeld één van de mooiere kerken.

In de Münster Unserer Lieben Frau (www.muenster-konstanz.de) of Dreifaltigkeitskirche had tussen 1414 en 1418 het Concilie van Konstanz plaats, dat bepalend was voor de geschiedenis van de katholieke kerk. Hier vind je ook enkele fraaie vijftiende eeuwse fresco’s. Nabij de kerk bevond zich tot 1938 ook de belangrijkste synagoge van de stad; een gebedsruimte in een nieuwbouw herinnert aan de synagoge van weleer.

Tussen Bodman, waaraan het Bodenmeer zijn naam ontleent, en Wallhausen stort de oever zich steil de Bodensee in.
Een beekje heeft het landschap diep ingesneden en een uitzonderlijke vallei met 30 meter hoge wanden gevormd.

De Marienschlucht (www.marienschlucht.de) is te voet of per boot bereikbaar vanuit Bodman, Wallhausen en Langenrain.
De meest avontuurlijke tocht erheen is evenwel met de kano vanuit Wallhausen.

In Unteruhldingen bevindt zich het paalwoningenmuseum (www.pfahlbauten.de). Twintig paalwoningen uit het bronstijdperk werden nauwgezet en op ware grootte gereconstrueerd.

Friedrichshafen (www.friedrichshafen.de) is als tweede grootste stad aan de Bodensee vooral bekend als beurs- en expocentrum voor de regio. Voor luchtvaartliefhebbers is het evenwel de Zeppelin-stad, want het was hier dat Graaf von Zeppelin in 1900 zijn eerste luchtschip voorstelde.

Meer daarover vind je in het Zeppelin Museum (www.zeppelin-museum.de). Sinds 1997 worden hier overigens opnieuw luchtschepen gebouwd (www.zeppelinflug.de) en daarmee kan je ook een rondvlucht maken.

Lindau (www.lindau.de, www.landkreis-lindau.de)  schittert met zijn dertiende eeuwse vuurtoren aan het haventje.
Het oude stadsdeel is alleszins bezienswaardig. Vanaf de havenpromenade die in 1856 werd voltooid, heb je een mooi uitzicht op het Bodenmeer.
Met gezellige steegjes en vele winkeltjes bekoort Lindau veelal flanerende shopping-liefhebbers.

Leunend tegen de 1064 m. hoge Pfänder (www.pfaenderbahn.at) , met het Bregenzerwald in de rug en de Bodensee voor zich uitgestrekt, is het Oostenrijkse Bregenz (www.bregenz.at, www.bregenz.ws) als het ware de gedroomde locatie voor de Bregenzer Festspiele (www.bregenzerfestspiele.com) .

De Oberstadt met resten van een dertiende eeuwse stadsomwalling en tal van historische gebouwen is een pareltje. Meest in het oog springend is de Sankt Martinsturm uit 1599, waaraan later een barokke koepel werd toegevoegd.

Langsheen het Altes Rathaus en de Untere Tor-stadspoort bereik je de Kapuzinerkirche en de Unterstadt.
Daar vind je onder andere de Seekapelle met zijn renaissance-altaar, het Theater am Kornmarkt en het Vorarlberger Landesmuseum (www.vlm.at) dat onder andere teruggrijpt naar de Romeinse periode.

De opvallende, glazen kubus van het Kunsthaus Bregenz (www.kunsthaus-bregenz.at)  pakt uit met moderne architectuur, beeldende kunst en design.

 

Het Bregenzerwald (www.bregenzerwald.at) strekt zich uit aan weerszijden van de Bregenzer Ache, die van de Lechtaler Alpen naar de Bodensee stroomt. Je vindt er tal van pittoreske dorpjes.
Blikvanger zijn een tiental houten bruggen, soms overdekt en berijdbaar met de wagen, dan weer alleen toegankelijk voor voetgangers. In Dornbirn (www.dornbirn.at) vind je het grootste Rolls Royce Museum (www.rolls-royce-museum.at) ter wereld.

Het Zwitserse Sankt-Gallen (www.st.gallen-bodensee.ch) dankt zijn plaatsnaam aan de Ierse monnik Gallus die er in 612 ziek neerstreek en er een eenzame kluis voor zichzelf bouwde. Daaruit ontstond later de befaamde benedictijnerabdij met zijn laatbarokke kloosterkerk – die kan pronken met indrukwekkende plafondschilderingen – en de fenomenale kloosterbibliotheek (www.stiftsbibliothek.ch, www.sg.ch/home/kultur/stiftsarchiv.html) met meer dan 140.000 kostbare handschriften en boeken.

In de bibliotheek bevindt zich de misschien wel mooiste rococozaal van Zwitserland.
De abdijsite werd in 1983 tot Unesco-wereldcultuurerfgoed uitgeroepen.
Wie door het stadje kuiert, wordt gecharmeerd door de erkers die menig herenhuis sieren. Keurig uitgesneden in hout en afgetopt met een groenkoperen dakje waren zij het statussymbool waarmee de gegoede burgers tegenover mekaar uitpakten.

Tussen de glooiende heuvels van het Appenzellerland en het meer ligt het charmante havenstadje Rorschach (www.tourist-rorschach.ch, www.regio-rorschach-bodensee.ch), dat prat gaat op een houten Badhütte en een haast zuidelijke sfeer ademt.

Verderop aan de Zwitserse oevers van het Bodenmeer bevindt zich het kanton Appenzell met de  2502 m. hoge Säntis (www.saentisbahn.ch) als topper.
Nergens anders in Zwitserland verloopt de overgang van het heuvellandschap van de Zwitserse Hoogvlakte naar de door rotsen gedomineerde Alpenwereld zo verrassend als in het Alpsteingebied.
Als uit het niets rijzen geweldige rotsformaties op.

Appenzell (www.appenzell.ch) verleidt met zijn fraaie steegjes, autovrije dorpskern en tal van winkeltjes. Karakteristiek zijn de rijkelijk versierde huizen. Appenzellerland (www.appenzellerland.ch) is ook de streek van de befaamde natuurarts Dr. Vogel (www.avogel.ch), die opgroeide in het nabijgelegen Teufen (www.teufen.ch)  Niet verwonderlijk dus dat het kuurtoerisme hier volop bloeit.

Wandelen en fietsen

Op de toeristische portaalsite van de Bodensee (www.bodensee.eu) worden onder Tourenvorschlage meer dan tweehonderd circuits voorgesteld.
Selecteren kan niet alleen per regio, maar ook volgens tijdsduur, afstand en hoogteprofiel van het traject. Je vindt er zowel wandel-, fiets- en mountainbikeroutes als gecombineerde daguitstappen met trein, bus en boot.

Topper is uiteraard de 300 km. lange meerdaagse Bodensee-Rundwanderweg of Bodensee Radweg (www.bodensee-radweg.com).

Op tal van Duitse treinen mag je de fiets meenemen, al dan niet mits voorafgaande reservering.
Bett und bike (www.bettundbike.de) stelt je fietsvriendelijke logiesmogelijkheden voor langsheen lange afstandsfietsroutes.

Kijk op dezelfde portaalsite (www.bodensee.eu) zeker onder Ausflugsziele en vervolgens Outdoor voor tal van actieve, avontuurlijke en natuurgebonden uitstappen.

Doorheen het Bregenzerwald voeren zo’n 2000 km. uitgestippelde wandelwegen (www.wandern.com/rtc-wandern/11482/wanderwege.html).

Het Kantonal St. Gallische Wanderwege (www.sg-wanderwege.ch/wanderungen/100schoenste wanderungen) stelt je de honderd mooiste wandelingen in het gelijknamige Zwitserse kanton voor, waaronder twaalf wandelingen nabij de Bodensee.
Eén daarvan leidt door de Sitterschlucht tussen Haggen en Spisegg en brengt je langs achttien authentieke, houten vakwerkbruggen.

Het Appenzellerland (www.appenzeller-wanderwege.ch/pages/themenwanderwege_-_wandervorschlaege) suggereert eveneens tal van leuke wandeltochten.

Waterrecreatie

De Bodensee is een druk bevaren meer (www.bodenseeschifffahrt.de) waarop rondvaartboten en veerdiensten heen en weer varen.

Er zijn dan ook verschillende rederijen (www.vsu-online.info) actief:

Bodensee-Schiffsbetriebe (www.bsb-online.com),  Schweizerische Bodensee-Schiffahrtsgesellschaft (www.bodensee-schiffe.ch), Schiffahrtsgesellschaft Untersee & Rhein (www.urh.ch) en Vorarlberg Lines–Bodenseeschifffahrt (www.bodenseeschifffahrt.at).

Op Bodensee Schiffsbetriebe (www.bsb-online.com/autofaehre.html) worden enkele autoveerdiensten opgesomd.

Tussen Konstanz en Meersburg vaart de autoveerdienst van Stadtwerke Konstanz (http://sw.konstanz.de/mobilitaet/faehre-konstanz-meersburg/aktuelles.htm)

Eten en drinken

Sinds keizer Karel III in 848 de eerste wijnrank aanplantte in Bodman zijn de oevers en zachtglooiende zuidhellingen op tal van plaatsen getooid met wijngaarden (www.bodenseewein.de).
De graven van Bodman zijn nog steeds eigenaar van de oudste, Duitse wijnberg. Het Hohentwiel, nabij Singen, is dan weer de hoogst gelegen Duitse wijngaard.
De meest bekende en gewaardeerde wijnen komen evenwel uit Zwitserland, en meer bepaald uit de kantons Sankt-Gallen en Thurgau, dat ook zijn naam gaf aan een wijnsoort.

Culinair is de Bodensee-regio verder bekend voor riviervissen zoals forel en paling, die gekookt, gerookt, gegrilled en gebakken worden voorgeschoteld.
De opbrengst van de talrijke appelgaarden wordt ook aangewend voor het maken van vruchtenjenevers en likeuren (www.obst-vom-bodensee.de).

De Käsestrasse (www.kaesestrasse.at) laat je kennismaken met een dertigtal ambachtelijke kaasmakerijen uit het Bregenzerwald.
En van daaruit is de stap naar de Zwitserse Appenzeller (www.appenzeller.ch) niet ver meer.

Bodenseebauer (www.bodenseebauer.de) verenigt diverse landbouwbedrijven waar je rechtstreeks kan aankopen.
Gutes vom See (www.gutes-vom-see.de) profileert zich als een kwaliteitslabel van hoofdzakelijk  Duitse streekprodukten.

Bereikbaarheid

Met de wagen rij je best via Luxemburg, Straatsburg en Bazel naar de Bodensee. Konstanz bereik je na zeven tot acht uur rijden. Voor Lindau en Bregenz is eerder de route via Aken, Keulen, Karlsruhe en Ulm aanbevolen; reken op een acht tot negen uur rijden.

Het Bodenmeer is vlot bereikbaar per trein (www.nmbs.be) via Keulen. Duitse  (www.bahn.de), Zwitserse (www.sbb.ch) en Oostenrijkse (www.oebb.at) Spoorwegen bieden ter plaatse meerdere voordeeltarieven en -passen aan.
De Euregio Bodensee (www.euregiokarte.com) stelt diverse dagkaarten voor en beschikt over een openbaar vervoersplanner waarin de veerdiensten zijn geïntegreerd.

Weer en klimaat

Via Wetter Online (www.wetteronline.de) en Donnerwetter (www.donnerwetter.de) kan je weerberichten voor steden opzoeken.
 

Klimaat	J	F	M	A	M	J	J	A	S	O	N	D
Regen	63	56	53	60	95	112	137	113	93	65	59	54
Regendagen	6	5	6	7	7	9	9	9	8	6	5	7
Temperatuur	-1	0	4	7	12	16	17	17	13	8	3	0
Uren zon	1	3	4	6	7	7	8	7	5	3	2	1
Reiscomfort

Legende
 

Regenval	0-5 mm	5-25 mm	25-75 mm	75-150mm	150-300 mm	+300 mm
Reiscomfort	Extreme koude	Draaglijke koude	Aangenaam	Warm	Drukkend heet	Ongezond en gevaar voor zonnesteek

Nuttige adressen

• Tourismus-Verband Internationaler Bodensee Tourismus, Hafenstr. 6, D-78462 Konstanz, 00-49/7531/90 94 90, www.bodensee.eu, www.bodensee-tourismus.com
  
  
• Duitse Nationale Dienst voor Toerisme, Gulledelle 92, 1200 Brussel, 02/245.97.00, www.duitsland-vakantieland.be
  
  
• Oostenrijkse Dienst voor Toerisme, Postbus 700, 1050 Brussel 5, 078-166.018, www.austria.info
  
  
• Zwitserland Toerisme, Postbus 1600, 1000 Brussel 1, 00-800 100 200 30 (gratis), www.myswitzerland.com

Foto's op deze pagina:
.bodensee.eu  /  land-am-rheinfall.org  /  st.gallen-bodensee.ch  /  bregenz.ws  /   appenzeller-wanderwege.ch  /  vorarlberg-lines.at  / wikimedia.org/wikipedia