Vakantie dichtbij

De streek in het kort

De Ardennen, zowel de Belgische als de Franse regio, danken hun naam waarschijnlijk aan  Arduina, de Gallo-Romeinse godin van het woud en de jacht. Zij werd voorgesteld als een op een everzwijn rijdende jager en werd vooral aanbeden in de bosrijke regio’s van Oost-België en Noord-Oost-Frankrijk. In de Romeinse periode werd Arduina gelijk geschakeld met de Romeinse godin Diana.

Meer dan 200 miljoen jaar geleden stuwden Hercynische plooiingen in deze regio hoge bergen opwaarts.
Door erosie kalfde het landschap af tot een glooiend plateau van zandsteen, graniet en schist waarin nog talrijke rotsformaties voorkomen.
Het hoogste punt is de 502 meter hoge Croix de Scaille op de Belgisch-Franse grens in Gedinne (www.gedinne.be) met zijn 60 meter hoge uitkijktoren Tour du Millénaire.

De Franse Ardennen (www.ardennes.com, www.cg08.fr,  www.ardennes.pref.gouv.fr) beginnen vanaf de Belgisch-Franse grensovergang in  Pointe de Givet (www.givet.fr).

Zuidwaarts daarvan vormt zich een driehoekig hoogplateau in het verlengde van de Belgische Ardennen.
Op sommige plaatsen diep ingesneden door Maas en Semois wordt het plateau nog voor zo’n 70% bedekt door het Silva Arduina zoals Julius Caesar het woud van eiken, beuken, sparren en lorken omschreef.

Afgezien van de hoofdplaats Charleville-Mézières en kleinere steden zoals Sedan, Givet en Rocroi zijn de Franse Ardennen een overwegend dun bevolkte regio waarin de bosgebieden overheersen.

De dichte wouden zijn tevens het mythische decor voor tal van wonderbaarlijke legenden (www.printempsdeslegendes.com/alentours.htm).

Het meest bekende verhaal is allicht dat van de Vier Heemskinderen, die samen met het Ros Beiaard verbleven in Bogny-sur-Meuse (www.bognysurmeuse.fr/MsgByReg.asp?IDR=7561 9&IDSR=114632).

Les Quatre Fils Aymon is overigens de naam van een rotsformatie boven het nabijgelegen Château-Regnault. Hun merkwaardige silhouet doet denken aan de vier Heemskinderen.

Het Ros Beiaard kon nog ontsnappen aan de vloek van Karel de Grote, maar niet voor lang; het veranderde ook in een rots, de Bayard-rots in Dinant.

In de Semoisvallei, nabij Roc La Tour (http://ardennesterredegeants.over-blog.com/pages/Contes _et_Legendes_de_la_region-569599.html), droomde een ridder van een kasteel, waarmee hij zijn geliefde gelukkig hoopte te maken. In ruil voor zijn ziel beloofde de duivel het in één nacht te bouwen nog voor de haan zou kraaien.

Maar die werd gewekt  nog voor de laatste steen was gelegd. Daarop smeet een ziedende Satan zijn bouwwerk tegen de vlakte en hij liet alleen de rotsblokken op de heuveltop staan.

In Laifour (www.laifour.fr/legende-dame-meuse/legende-dame-meuse.htm) kan je naar  de Dames de Meuse klimmen, een 250 m hoge, steile rotswand boven de Maas. Drie ontrouwe jonkvrouwen versteenden er op het ogenblik dat hun mannen samen met Godfried van Bouillon Jeruzalem bevrijdden.

Toeristische tips

Het symbool van de Franse Ardennen is ongetwijfeld het schuwe everzwijn dat zich vooral ’s nachts in groepen doorheen bossen, struikgewas en velden verplaatst.

Om het dier te eren werd op de geplande parking Saulces-Monclin langsheen de nog ongeopende A34 Charleroi-Reims een kolossaal everzwijn neergepoot(www.champagne-ardenne.equipement. gouv.fr/rubrique. php3?id_rubrique=35www.cg08.fr/actualites/ 2008/image_de_ marque/woinic_et_le_08 _08_08_ retour_sur_une _semaine_de_ reve/l_epopee _fantastique_de_woinic).
Tien meter hoog, 14 meter lang en 50 ton zwaar is Woinic (www.woinic.fr) het everzwijn dat de Franse Ardennen typeert.

Het is een creatie waaraan voormalig metaalbewerker Erik Sléziak elf jaar werkte. De naam Woinic klinkt mythisch maar is louter een samentrekking van de eerste letters van de namen van Erik’s ouders.

Charleville en Mézières (www.charleville-mezieres.org, www.mairie-charlevillemezieres.fr) werden in 1966 samengevoegd tot één stad, Charleville-Mézières.
Beide steden zijn evenwel totaal verschillend. Charleville is veeleer een stad van burgerij en handel waar de herinnering aan Arthur Rimbaud (www.rimbaud-arthur.fr, http://rimbaud-arthur.info) levendig wordt gehouden. Mézières, de oudste stad, ligt in een méander van de Maas en was daardoor eerder van militair en strategisch belang.

Centraal in Charleville ligt de Place Ducale, allicht het mooiste plein van de Franse Ardennen. In het begin van de zeventiende eeuw ontworpen door de 25-jarige hertogelijke architect Clément Métezeau vertoont het overeenkomsten met de Place des Vosges in Parijs.

Met een centraal opgestelde fontein, booggalerijen en 24 roze of okerkleurige paviljoenen is het plein een straling voor het oog. Onder impuls van het amateurgezelschap "Les Petits Comédiens de Chiffons" groeide Charleville-Mézières vanaf de Tweede Wereldoorlog uit tot de hoofdstad van de Marionetten.

Een driejaarlijks internationaal poppentheaterfestival, het Institut International de la Marionette (www.marionnette.com/) en de Ecole Nationale Supérieure des Arts de la Marionette accentueren de rol als hoofdstad van het marionettentheater.
Hier wordt zelfs een op wereldvlak unieke driejarige opleiding gegeven voor poppenmakers en –spelers.

Blikvanger is L’Horloge du Grand Marionnettiste aan het Musée de l’Ardenne (www.mairie-charlevillemezieres.fr/htm/culture/musees.htm), gevormd door een reus met zijn hoofd door het dak, zijn buik en handen aan het raam en zijn voeten aan de poort.
Dagelijks tussen 10 en 21u. wordt er op het uur een fragment gespeeld uit de legende van de "Vier Heemskinderen".

In Mézières schittert de Basilique Nôtre-Dame-d’Espérance met de fraaie, abstracte glasramen (www.culture.gouv.fr/champagne-ardenne/11vitraux-XXe-siecle/IM08000153.html) ontworpen door René Dürrbach, een leerling van Picasso.

Het zeven verdiepingen hoge en 35.000 m2 grote Château Fort, bovenop een rotspunt aan de Bièvre en de Vra, domineert sinds de vijftiende eeuw het stadsbeeld van Sedan (www.sedan-bouillon.com, www.sedan.fr).
Het is een van de meest imposante voorbeelden van de Franse vestingbouw en het onderstreepte tevens de strategische ligging van het vorstendom Sedan tussen Frankrijk en het toenmalige Heilige Roomse Rijk der Duitse Naties.
Doorheen de eeuwen wordt het militaire bolwerk versterkt en uitgebreid, maar in 1870 wordt het verdedigingssysteem grotendeels ontmanteld zodat alleen de burcht overeind blijft.

Sedan was ook toonaangevend in de textiel- en lakennijverheid. Daarvan getuigt nog steeds de Manufacture du Tapis Point de Sedan (www.tapis-sedan.com), die onder andere tapijten vervaardigde voor het Belgisch koningshuis, voor paus Pius II, president John F. Kennedy, de hertogin van Windsor en Generaal de Gaulle.

Het zestiende eeuwse Rocroi (www.otrocroi.com, www.rocroi-ville.com) ziet er vanuit de lucht uit als een tienpuntige ster met een paradeveld in de kern. De vestingstad werd in 1555 opgericht door Hendrik II om het hoofd te bieden aan de Spaanse overheersing.

Goed een eeuw later liet vestingbouwer Vauban (www.cheminsdememoire.gouv.fr/page/affichegh. php?idLang=fr&idGH=61) nog diverse krijgsgebouwen optrekken. Langsheen het Sentier Touristique en in het Musée de la Bataille de Rocroi kan je zien hoe complex deze drievoudige verdedigingsgordel wel was.

Aan het stuwmeer van Les Vieilles Forges (www.escapades.be/esca/parcours/lacvf/index.htm) in Les Mazures (www.ville-les-mazures.fr) kan je terecht voor zachte waterrecreatie en hengelsport of kan je lekker zonnebaden aan de zandstranden.

In het bos van Argonne, in Olizy-Primat, opende enkele jaren geleden Nocturnia (www.nocturnia.fr), een educatief centrum waar je overdag het leven van diverse nachtdieren in de Ardennen kan gade slaan.
Doorheen het vlakbij gelegen Bois de Roucy voert een ontdekkingsparcours waarlangs je dassen, reeën en herten kan zien.

In Mogues bevindt zich Le Pavillon d’Accueil du Territoire du Sanglier (www.3cantons.com/catalogue/prdt.php?c=11&s=36&p=100) dat tweeduizend jaar Ardense geschiedenis belicht. Daarbij volg je interactief het spoor van het everzwijn, vanaf de Gallo-Romeinse tijd en de godin Arduina tot aan zijn rol als mascotte van de voetbalclub van Sedan (www.cssedan.com).

Wandelen en fietsen

Zo’n 300 km oude spoorwegbeddingen werden tijdens de voorbije jaren omgetoverd tot ‘voie vertes’, fiets- en wandelpaden voor langzaam verkeer (http://troisv.amis-nature.org/Veloroutes-et-voies-vertes-en.html).

La Voie Verte (www.ardennes.com/fr/voieverte.aspx,  www.cg08.fr/vivre_et_decouvrir_les_ardennes/ tourisme/la_ randonnee/la_ randonnee_en_bord_de_ meuse_la_voie_verte _trans_ardennes) is overigens ook de naam van een 83 km. fiets- en wandelpad langsheen de Maas vanaf Givet tot aan Charleville-Mezières.
Onderweg passeer je door eeuwenoude dorpjes en stadjes, langs het  Fort van Charlemont bij Givet en voorbij imposante en legendarische rotsformaties.

Het Comité Régional du Tourisme Champagne-Ardenne heeft een Nederlandstalige brochure uitgebracht waarin meer dan 5000 km aan bewegwijzerde paden worden beschreven (www.tourisme-champagne-ardenne.com/Site_demo_NL/PDF/Guide_Rando_Complet_NL.pdf).

Espace de Loisirs Forestier Européen (ELFE) is een grensoverschrijdend netwerk (www.reseau-elfe.com/reseauelfe.html) van wandelwegen die het 9000 hectaren grote massief van La Croix-Scaille doorkruisen. Toepasselijk gidst een elfje je langs 83 km. uitgezette wandelpaden.

Langsheen de meanderende Maas met zijn steile oevers bevinden zich talrijke panorama’s of uitzichtpunten die bereikbaar zijn via diverse wandelpaden.
Zo kan je onder meer naar  Mont Malgré-Tout in Revin (www.ville-revin.fr), naar de Roche à Sept Heures nabij de samenvloeiing van de Maas en de Semois in Monthermé (www.montherme.fr), naar de Platale nabij Fumay (www.fumay.fr) en naar de Roche aux Sept Villages en de Roches de Laifour nabij Haybes (www.villedehaybes.fr).

Met de wagen

Het Comité Départemental du Tourisme des Ardennes stippelde zes thematische en bewegwijzerde autoroutes uit en die worden ook keurig beschreven in Nederlandstalige brochures (www.ardennes.com/nl/brochure/index.aspx).

De Route des Fortifications (140 km.) voert je langsheen diverse vestingen in een regio die meer dan eens het strijdtoneel is geweest. Het traject leidt langs Sedan, Rocroi, Montcornet, het Napoleontische Charlemont en het Fort van Villy-La-Ferte, een bolwerk van de befaamde Maginotlinie (www.maginot.org) die werd gebouwd na de Eerste Wereldoorlog.

Wie geboeid is door legenden treedt in het spoor van de 65 km. lange Route des Légendes de Meuse et Semoy (www.cc-meuse-semoy.com) doorheen mystieke en ontoegankelijke bossen, die het decor vormden voor spannende verhalen. De geschiedenis van bossen, wouden en meren is ook nauw verbonden met deze van diverse kloosters en abdijen.

De 260 km. lange Route des Forêts, Lacs et Abbayes beschrijft hoe monniken zich in de streek vestigden en starten met onder andere bosontginning en visteelt. Benedictijnen, cisterciënzers, kartuizers en augustijnen droegen hun steentje bij tot de ontwikkeling van de Franse Ardennen. De route volgt ook de grens tussen Bouillon en Orval, de Belgische trappistenabdij (www.orval.be) die in hoge mate bijdroeg tot de economische ontwikkeling van deze desolate streek.

De Route des Eglises Fortifiées de Thierache trekt 150 km. lang door het grote, bosrijke natuurgebied, dat zich aan de noordkant van de Aisne uitstrekt tot Avesnes. De Thiérache (www.terascia.com) bestaat uit riviertjes, weiland, bossen en zachtgolvende akkers. Vijftien versterkte kerken met  hoektorens, slottorens, schietgaten en uitkijktorens getuigen van een voornaam historisch erfgoed.

De 110 km. lange Route du Porcien (www.cc-plaines-du-porcien.com) laat je de grensstreek met de Champagne ontdekken. Een regio met hoofdzakelijk weilanden, veeteelt en typische lemen vakwerkhuizen, onder meer in Wasigny en de Haut-Porcien.

De Route Rimbaud-Verlaine is een 150 km. lange tocht die verwijst naar de twee grootmeesters van de Franse literatuur.
Zo kom je langs Charleville met het geboortehuis,  graf en museum over Rimbaud (www.rimbaud-arthur.fr). Van daaruit trek je naar Roche (www.mag4.net/Rimbaud/Roche.html), waar Rimbaud "Une Saison en Enfer" zou geschreven hebben, naar Réthel (www.pays-rethelois.com) waar Paul Verlaine onderwees, naar Juniville (http://juniville.free.fr) waar beide dichters samen hun absint dronken en naar Coulommes, waar Verlaine woonde.

Waterrecreatie

Terwijl de Semois zich uitstekend leent voor kanoën en kajakken, zijn de bovenlopen van Maas en Samber en het Canal des Ardennes een paradijs voor wie er met een woonboot of rivierjacht op uit wil trekken.

Sluis na sluis ontdek je de rijkdommen van de Maasvallei en de Franse Ardennen.
In combinatie met een traject door Lotharingen en de Champagne-Ardenne kan je een 550 km. lange rondvaart maken (www.ardennes-nautisme.com).

Eten en drinken

De Ardense keuken wordt in Frankrijk niet bepaald geprezen als een van de meest geraffineerde. Niettemin kan zij pronken met tal van eerlijke en heerlijke, vaak seizoensgebonden streekprodukten, die het logo ‘Ardennes de France’ (www.ardennes-de-france.com) voeren. Een zeventigtal bedrijven stelt meer dan 130  authentieke produkten voor. Een tiental restaurants pakt uit  met streekgerechten.

Op het smakenpalet van de Ardennen verschijnen onder andere droge Ardense ham, smeuïge kaas van Rocroi, witte pensen uit Rethel of Fumay, diverse pasteien, fijne vleeswaren, honing, bieren, kalkoen en everzwijn naast tal van streekeigen appel-, pruim- en kersvariëteiten of bosvruchten.

Bereikbaarheid

Met de wagen: de Franse Ardennen bereik je na zowat anderhalf uur rijden vanuit Brussel. Je kan hiervoor de E411 richting Aarlen nemen en vervolgens de E25 naar Sedan en Charleville-Mézières.

Een andere mogelijkheid is de E19-A54 naar Nijvel en Charleroi en vervolgens de N5 naar Chimay om dan via Rocroi de Ardennen binnen te rijden.

Met het openbaar vervoer is de regio moeilijk bereikbaar omdat grensoverschrijdende spoorlijnen ontbreken. Je moet al eerst naar Rijsel of Paris-Nord sporen (www.nmbs.be) om daar een hogesnelheidstrein of een regionale exprestrein naar Charleville-Mézières te nemen.
Reistijden van meer dan vijf uren en verschillende overstappen zijn niet uitgesloten. Voor lokale verplaatsingen is er het regionale TER-netwerk (www.ter-sncf.com/champagne_ardenne/infostrafic/index.asp).

Weer en klimaat

Météo France presenteert een apart weerbericht voor diverse locaties in de Franse Ardennen (www.meteofrance.com/FR/mameteo/prevDept.jsp?LIEUID=DEPT08).
 

Legende
 

Nuttige adressen

• Comité Départemental du Tourisme des Ardennes, Place Ducale 22, BP 419, F-8107 Charleville-Mézières Cedex, + 33 3 24 56 06 08, www.ardennes.com
   
• Maison de la France, Gulden Vlieslaan 21, 1050 Brussel, 0902-88 025 (0,15 EUR/12 sec), info.be@franceguide.com, www.franceguide.com

Foto's op deze pagina:
ardennes.com, cg08.fr, pixelio.de, Pasar.