Vakantie dichtbij

De streek in het kort

Friesland (www.beleeffriesland.nl) vocht eeuwenlang tegen het wassende water van de Noordzee en de Waddenzee. Via de Afsluitdijk die het IJsselmeer (www.ijsselmeeralmanak.nl) van de Waddenzee (www.waddenzee.nl) scheidt, is het verbonden met Noord-Holland.

De Waddeneilanden Schiermonnikoog (www.vvvschiermonnikoog.nl), Ameland (www.vvvameland.nl), Terschelling (www.vvvterschelling.nl) en Vlieland (www.vlieland.net) behoren eveneens tot  Friesland, terwijl Texel (www.texel.net) deel uitmaakt van Noord-Holland. In dit dossier beperken wij ons tot het Friese vasteland.

Toen de Noordzee zo’n drieduizend jaar geleden het land binnendrong, werd de Middelzee gevormd.

Nadat het water zich grotendeels had teruggetrokken, ontstond landinwaarts het Friese Merengebied (www.friesemeren.nl). Mid-Fryslân (www.vvvmidfryslan.nl) is geliefd bij natuur- en watersportliefhebbers en rustzoekers.

Het hart van de provincie wordt gekenmerkt door meren, kanalen en dorpen met spitse of stompe kerktorens en karakteristieke boerderijen.

Langs het Friese kustgebied (www.friesekust.nl) liggen provinciesteden zoals Stavoren, Hindeloopen, Workum, Makkum, Harlingen en Franeker.

In Zuid-West-Friesland (www.zw-friesland.nl/routekaart) gaan weilanden, terpdorpen en weidse meren over in de bosrijke Friese Wouden (www.np-drentsfriesewold.nl).

Zuid-Oost-Friesland (www.vvvappelscha.nl) biedt een onverwacht beeld met bossen, parkachtige landschappen, uitgestrekte heidevelden, brinkdorpen, turfvaarten, historische veenkoloniën en ongerept hoogveen.

Hoewel iedereen spreekt over Friesland werd de naam op 1 januari 1997 officieel veranderd in 'Fryslân' (www.fryslan.nl).
Het sterk ‘nationaal’ gevoelen wordt volop geaccentueerd in het taalgebruik. Het Fries is immers erkend als minderheidstaal en wordt op scholen aangeboden als keuzevak.

Naast een online cursus Frysk (www.allezhop.de/frysk/frikurn1.htm) zijn er vertaalwoordenboeken Nederlands-Fries en bestaan er erkende vertaalbureaus.

Toeristische tips

Leeuwarden (www.vvvleeuwarden.nl) is een schatkamer van de Friese cultuur met zijn monumentale panden. Kijk ook eens op het trottoir met stenen waarop een gedicht van de poëzieroute (www.poezieroute.nl) staat. Vanop de grachten (www.praamvaren.nl) krijg je een heel andere kijk op de hoofdstad van Fryslân.
Vanop de scheve toren, de Oldehove, kan je de omgeving aanschouwen.
Ten noorden van Leeuwarden, in Harkema bevindt zich het openluchtmuseum De Spitkeet (www.despitkeet.nl) dat het leven tussen 1850 en 1950 belicht.

Laten de weersomstandigheden zelden een Elfstedentocht (www.elfstedentocht.nl) op de schaats toe, dan kan je de Tocht der Tochten op je eigen sportieve wijze afmalen dankzij de Elfstedenroutekaart (www.beleeffriesland.nl/elfsteden)

Gesticht in de vijfde eeuw voor Christus is Stavoren (www.stavoren.nl) het oudste stadje van Friesland. Oorspronkelijk was het een havenstadje aan zee maar na de watersnood van 1421 werd het  landinwaarts heropgebouwd.

Hindeloopen (www.vvvhindeloopen.nl) wordt beschouwd als één van de meest schilderachtige Friese steden. In het Eerste Friese Schaatsmuseum (www.schaatsmuseum.nl) verneem je meer over het maken van schaatsen en tref je ’s werelds grootste verzameling van schaatsen aan.

Statige koopmanshuizen en rijk versierde woningen stralen de grandeur uit van Makkum (www.makkum.nl, www.hetfriesehart.nl). Vanouds is het een haven en centrum van aardewerk.
Koninklijke Tichelaar (www.tichelaar.nl) is de enige Nederlandse fabriek van keramisch handwerk en die kan je bezoeken.
In de 17e-eeuwse stadswaag is het museum van Fries Aardewerk (www.fries-aardewerk.nl) ondergebracht.

Tussen 1585 en 1811 was Franeker (www.friesekust.nl) een universiteitsstad, die berucht was om haar meest losbandige studentenbevolking uit heel Europa. De universiteit is er niet meer, maar de statige woningen van academici zijn er nog steeds.
Het Eise Eisinga Planetarium (www.planetarium-friesland.nl) is het oudste nog werkende mechanische planetarium ter wereld. Blikvanger is een schaalmodel van ons zonnestelsel zoals het in die tijd bekend was. Met het Sjûkelân beschikt Franeker over het belangrijkste kaatssportveld (www.pc-franeker.nl) van Nederland.
 

Water bepaalt nog steeds het uitzicht en de sfeer van Sneek (www.vvvsneek.nl), dat vroeger aan de Middelzee lag.
Het Fries Scheepvaart Museum belicht zeevaart, visserij en binnenscheepvaart. Voor liefhebbers van treintjes is er het Nationaal Modelspoormuseum (www.modelspoormuseum.nl/)

Joure (www.joure.nl) is altijd al een handels- en nijverheidscentrum geweest. Sinds 1753 is het ook de thuisbasis van Douwe Egberts (www.de.nl), genaamd naar Egbert Douwes wiens geboortehuis is geïntegreerd in het Museum Joure (www.museumjoure.nl). In de 19e eeuw was Joure het middelpunt van de Friese klokkenindustrie en er worden nog steeds op ambachtelijke wijze klokken (www.jousterklokkenmakerij.nl) gemaakt.

In de oude vestingstad Dokkum (www.dongeradeel.nl) met zijn trapgevels, grachten en bolwerken lijkt de tijd te hebben stil gestaan. Door de moord op Bonifatius in 754 werd Dokkum een bedevaartsoord.

Tot ver in de achttiende eeuw was Bolsward (www.bolsward.nl) een welvarende Hanzestad. Boter en kaas werden er massaal geproduceerd en van hieruit verdeeld over binnen- en buitenland. Door dichtslibbing en inpoldering verloor Bolsward zijn verbinding met de Middelzee en de Zuiderzee en verdween het maritieme karakter. 

Harlingen (www.harlingen-friesland.nl) heeft, met de veerdiensten naar Vlieland en Terschelling, de uitstraling van een Noordzeehaven. In het Hannemahuis (www.hannemahuis.nl) wordt de geschiedenis van de zeevaart verteld.

Middenin Friesland ligt Nationaal Park De Alde Feanen (www.dealdefeanen.nl), een 2100 hectaren groot moerasgebied waar meer dan honderd soorten broedvogels vertoeven. Lepelaar, bruine kiekendief en aalscholvers zijn de meest bekende soorten. In de bosjes verblijven reeën, hermelijnen en bunzings. De Alde Feanen bezoek je best met kleine bootjes waarbij je onderweg uitstapt om een wandeling te maken.

In Natuurmuseum Fryslân (www.natuurmuseumfryslan.nl) daalt je af naar de bodem van een sloot. Al wandelend onder het kroos en tussen de waterplanten ontmoet je duikende aalscholvers, verscholen snoeken en een gevaarlijk uitziende meerval. Tussen de boeken, tijdschriften, computers en microscopen zitten stekelbaarsjes, watervlooien, rupsen, meervallen, muizen en een hele kolonie wandelende takken verstopt.
 

Nationaal Park Lauwersmeer (www.lauwersmeer.org) is een
9000 hectaren groot gebied met veel open water, ruige graslanden, loofbossen, orchideeënvelden, ondiepe waterpartijen en brede rietkragen.

Het wordt beschouwd als één van de mooiste ongerepte gebieden van Nederland.

Een schat aan cultuurhistorisch erfgoed vind je in Lauwersland (www.vvvlauwersland.nl) waar mensen al twee millenia leven en overleven in een weids en waterrijk kustgebied met achterliggende venen en wouden.

Wil je enkele dagen op een originele wijze in Friesland logeren, dan kan dat zeker.In St. Nicolaasga lonkt het Hooittel De Weidevogel, waar je in het hooi kan slapen (www.hooitel.net).
Zegt de haven van Harlingen je wat, dan kan je daar een nachtje doorbrengen in een oude vuurtoren of een gerestaureerde reddingsboot (www.vuurtoren-harlingen.nl).

‘De Vrouwe van Stavoren’ in het gelijknamige stadje beschikt over vier originele Zwitserse wijnvaten van 150 hl. die zijn omgebouwd tot knusse hotelkamers (www.hotel-vrouwevanstavoren.nl).

Nog origineler en alvast mobieler is een verblijg in een traktor met woonwagen, waarmee je tegen hooguit 25 km/u door het Friese landschap tuft (www.woonwagenvakantie.nl).
Op tal van locaties lonkt ook Het Betere Boerenbed met verblijf in een comfortabele BoerenBed-tent (www.boerenbed.nl).

Wandelen en fietsen

Wandelpad (www.wandelpad.nl/Wandelroutes/Friesland),
Natuurlijk Wandelen (www.natuurlijkwandelen.nl) en Tweevoeter (www.tweevoeter.nl) stellen enkele tientallen uitgezette wandeltrajecten voor.

Onder de naam Swalkrûtes (www.swalkrutes.nl) – wat staat voor zwerfpaden – worden routes langsheen kleine dorpjes gepresenteerd in samenwerking met de lokale bevolking. Hierdoor ontdek je te voet, per fiets of met de kano vaak mooie plekjes waar je anders nooit zou zijn gekomen.

Historische wandelpaden (www.historischepaden.nl) pakt uit met een vijftigtal routes langs oude voetwegen, kerkwegen, jaagpaden en handelsroutes door Noord-Oost Friesland.

Friesland heeft een uitgebreid fietsknooppuntennetwerk waarmee je verschillende trajecten aan mekaar kan rijgen. Onderweg staan er infoborden waarop het netwerk wordt voorgesteld en waarop ook toeristische attracties en horeca-faciliteiten worden vermeld.

Routekaarten voor Noardwest Fryslân (www.noardwestfryslan.nl), Zuid-Oost-Friesland (www.sudergoa.nl) en Zuid-West-Friesland (www.sudwestfryslan.nl) zijn verkrijgbaar bij de toeristische diensten.

Op de Digitale Fietsrouteplanner (www.fietsersbond.net/fietsrouteplanner/fietsroutes-friesland/) kan je een rondrit naar keuze uitstippelen, op basis van onder meer de kwaliteit van het wegdek en de mogelijke verkeershinder onderweg.
De geplande route is downloadbaar voor een gps. Je kan eveneens gebruik maken van de knooppuntenplanner (www.fietsersbond.net/fietsrouteplanner/fietsroutes-friesland/knooppunten/). Omdat ook alle andere wegen in de planner zitten, kan je zonodig ook afwijken van het uitgestippelde netwerk.

Met de wagen of de moto

Routebureau Friesland (www.routebureaufriesland.net) stelt je honderden wandel-, fiets-, motor-, auto- en kanoroutes voor via hyperlinks.

De meest bekende auto- of motorroute is de 115 km. lange Friese Merenroute.
Bij de ANWB (http://anwb.travel/auto/rijden/poi-en-routes,/points-of-interest--poi-.html) kan je de gps-coördinaten downloaden.

Ook Autoyou stelt autoroutes (www.routeyou.com/route/view/467/motorroutes-en-autoroute-zuidoost-friesland-ijsselmeerkust-het-meerengebied.nl) in de regio voor.

Waterrecreatie

Naast populaire gebieden zoals het IJsselmeer en de Waddenzee heb je nog tal van binnenmeren.
Het Friese Merenproject (www.friesemeren.nl) voorziet uitbreiding en verbetering van de watersportfaciliteiten in harmonie met de natuur. Nieuwe kades, aanlegsteigers en binnenhavens worden aangelegd en op diverse plaatsen worden aquaducten gebouwd.

Je kan ook specifieke vaarroutes volgen zoals de Turfroute door Zuid Oost Friesland, de historische Middelseeroute of de Lits-Lauwers-vaarroute tussen Dokkum en Drachten.
 

Watersportalmanak (www.watersportalmanak.nl/artikel/touristische-vaarroutes-friesland) stelt je verschillende trajecten voor.
Sneek (www.vvvsneek.nl) dankt zijn naam als watersportstad van Fruslân onder meer aan de finale van de zeilwedstrijden skutsjesilen (www.skutjesilen.nl) op het Sneekermeer.

Friesland is één van de vaste aanlegplaatsen van de historisch zeilschepen van de zogenaamde bruine vloot (www.zeilklippers.nl, www.zeilcharter.nl)

Neem je zelf de peddels ter hand, kies dan op Kanowebgids (www.kanowebgids.nl) of  Kanonatuurroutes (www.kanonatuurroutes.com) uit tachtig uitgestippelde tochten.

Eten en drinken

Fryslân heeft niet alleen zijn eigen taal en muziek, ook zijn gerechten (www.lekker-frysk.nl) zijn authentiek. Nagelkaas, sûkerbôle en oranjekoek zijn uitermate populair.

In het  Kookmuseum (www.kookmuseum.nl) in Appelscha worden regelmatig kooksessies georganiseerd rond traditionele streekgerechten (http://friese-eetcultuur.nl/recepten.php) of nieuwe gerechten waarin streekprodukten worden verwerkt.

Fryslân Culinair is een samenwerkingsverband van een tiental toprestaurants die het Fries culinair erfgoed koesteren. Tafelen in Friesland (www.tafeleninfriesland.nl) groepeert een dertigtal restaurants, waarvan de meesten een Frysk Menu serveren met Friese specialiteiten.
 

In 25 boerderijwinkels (www.fryskeboerderijwinkels.nl) kan je biologische Friese producten aankopen van het eigen bedrijven en andere bio-boerderijen.

Voor hoeveprodukten kan je ook terecht bij landbouwbedrijven die zijn aangesloten bij It Boerehiem (www.boerehiem.nl) of bij De Buorkerij (www.debuorkerij.nl). Met Reade Krobbe (een gespikkelde roze boon), Wichters (pruimen) of Friese woudgeeltjes (aardappelvariëteit) beschikken de Friese Wouden (www.dewouden.com) over hun eigen Wâldpyk-streekprodukten.

Een typisch Friese drank is de Beerenburg, een kruidenjenever van Weduwe Joustra (www.weduwejoustra.nl), Sonnema (www.sonnema.nl), Hooghoudt (www.hooghoudt.nl) of Boomsma (www.boomsma.nl). Bij Us Heit (www.usheitdistillery.nl) in Bolsward wordt zelfs een bijzondere single malt whisky gestookt, genaamd Frysk Hynder.

Evenementen

Beleef Friesland (www.beleeffriesland.nl/en_meer---/friese_evenementen?steID=6&catID=2344) beschikt over een overzicht van de grotere en meer bekende evenementen.
Een uitgebreide kalender vind je op Uit in Friesland (www.uitinfriesland.nl) en Dagje Friesland (www.dagjefriesland.info).

Bereikbaarheid

Leeuwarden ligt op zo’n 350 km of vier uren rijden vanuit Brussel over de E19 naar Breda en vervolgens via de A27 en A2 naar Amsterdam om dan via de A7 over Purmerend en de Afsluitdijk naar Leeuwarden te rijden.

Voor een treinreis (www.nmbs.be) via Rotterdam  mag je op vijf uren rekenen. Het openbaar vervoer in Friesland is vatbaar voor verbetering (www.beter-ov-friesland.nl), hou daar dus rekening mee wanneer je op trein en bus bent aangewezen. Reisinformatie is beschikbaar op de openbaar vervoersplanner (www.9292.nl).

Weer en klimaat

Cor De Vries (http://meteofriesland.nl), Weerstation Leeuwarden (www.weerstationleeuwarden.nl) en Meteo Noord West (www.meteonoordwest.nl) geven je de weersverwachting voor de volgende dagen.
 

Legende
 

Nuttige adressen

• Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen, Louizalaan 89, 1050 Brussel, 02-543 08 01, www.hollandtoerisme.be
  
  
• Fryslân Marketing, Postbus 699, NL-8901 BL Leeuwarden, + 31 (0) 58 233 0740, www.beleeffriesland.nl

 
Foto's op deze pagina:
vvvhindeloopen.nl / natuurlijkwandelen.nl / wikipedia.nl / nl.wikipedia.org / beleeffriesland.nl / lauwersmeer.org / waddenzee.nl  / hollandtoerisme.be