Vakantie dichtbij

De streek in het kort

Hoewel Friesland, dankzij het IJsselmeer en de Waddenzee veel uitgestrekter is, wordt Gelderland (www.gelderland.nl, www.vvvgelderland.nl) beschouwd als de grootste provincie van Nederland, althans naar landoppervlakte.

Grofweg kan je Gelderland opsplitsen in de Betuwe (www.rivierenland.nl), de Veluwe (www.vvvveluwe.nl) en de Achterhoek (www.achterhoektoerisme.nl).

Daarnaast zijn er kleinere regio’s zoals het Rijk van Nijmegen (www.vvvarnhemnijmegen.nl), de Veluwezoom (www.veluwezoom.nl), de Liemers (www.vvvarnhemnijmegen.nl), de Gelderse Vallei (www.vvvveluwevallei.nl, www.vvvede.nl), de Bommelerwaard (www.rivierenland.nl), de Tielerwaard, het Land van Maas en Waal (www.gastvrijmaasenwaal.nl) en de IJsselvallei (www.vvvveluweijsselvallei.nl).

In de Betuwe zegevieren grootschalige tuinbouw en fruitteelt, met het accent op appelen, peren en kersen dankzij het vruchtbare landschap waarin oude rivierlopen, stroomruggen en komgronden mekaar afwisselen. Terwijl in de volksmond wordt beweerd dat Betuwe staat voor ‘goede grond’, vind je het tegenovergestelde daarvan, ‘slechte grond’ in de Veluwe.

Het Nationaal Park De Hoge Veluwe (www.hogeveluwe.nl) neemt slechts één twintigste van de totale oppervlakte van de Veluwe in.

Met zijn 1000 km2 is de Veluwe het grootste laagland-natuurterrein van Noord-West-Europa. Rond 1850 was zowat één derde van de Veluwe met stuifzand bedekt. Bosaanplantingen tussen 1895 en 1920 hebben het stuifzandgebied beknot tot goed één procent. Omdat de wildstand zo goed als uitgestorven was, werden onder meer wilde zwijnen en edelherten ingevoerd. Pas na de Tweede Wereldoorlog kwam de wildstand terug op peil.

De Achterhoek kent uitsluitend sterk verspreid liggende dorpen met karakteristieke boerderijen en kastelen.
Op talrijke plaatsen in de Achterhoek zijn resten van prehistorische nederzettingen aangetroffen.

Toeristische tips

Arnhem (www.vvvarnhem.nl, www.arnhem.nl), de hoofdstad van Gelderland, kwam zwaar gehavend uit de Tweede Wereldoorlog. Nadien werd onder andere de historische Eusebiuskerk heropgebouwd en voorzien van een glazen torenlift die je een schitterend panorama biedt.

Origineel is een ondergronds bezoek aan de stad met zijn talrijke kelders en doorgangen. Arnhem herbergt verschillende prachtige parkgebieden zoals het in Engelse stijl aangelegde Sonsbeek.

Hier tref je het Nederlands Watermuseum (www.watermuseum.nl) aan dat op interactieve wijze alle aspecten van zoet water belicht.
In het Nederlands Openluchtmuseum (www.openluchtmuseum.nl), werd een tachtigtal huizen en gebouwen van weleer opgetrokken.

Arnhem is vooral bekend omwille van de gelijknamige veldslag. Operatie Market Garden (www.operatiemarketgarden.nl,  www.rememberseptember44.com) begon op 17 september 1944 met een  bombardement waarna zo’n vijfduizend Britse parachutisten werden gedropt.
Na de landing bleek dat het radiocontact tussen de verschillende eenheden onderling en het hoofdkwartier voortdurend haperde.

De aanwezigheid van twee achtergebleven
SS-pantserdivisies ten Noorden van Arnhem was de geallieerden ontgaan waardoor de Britse troepen verwikkeld geraakten in hevige straatgevechten.

De Duitse tegenstand bleek feller dan verwacht en op
25 september bliezen de geallieerden de aftocht in afwachting van latere operaties.

De Liberation Route (www.liberationroute.com) laat je beleven wat zich in 1944 en 1945 afspeelde rondom Arnhem en Nijmegen. Op 23 locaties in de wijde omgeving liggen zogenaamde luisterplekken waar je verhalen vanop je gsm of mp3-speler kan aanhoren.

De Romeinen wandelden er al rond en keizer Karel maakte er later zelfs een keizerlijke stad van.
Redenen genoeg dus voor een verkenning van Nijmegen (www.vvvnijmegen.nl, www.nijmegen.nl), de oudste stad van Nederland. Die geschiedenis wordt gekoesterd in  Museum Het Valkhof (www.museumhetvalkhof.nl) met een belangrijke collectie Romeinse archeologie.
Nijmegen is bovenal een winkelstad met een uitgebreide activiteitenkalender (www.nijmeegsuitburo.nl), waarvan de Vierdaagse (www.4daagse.nl) één van de meest bekende sportieve evenementen is. Aan de Waalkade vind je Velorama (www.velorama.nl), het grootste tweewielermuseum in Europa.

Vlakbij Arnhem, in Heilig Landstichting, biedt Museumpark Orientalis (www.museumparkorientalis.nl) een eigentijdse kijk op de drie religies die bepalend zijn geweest voor het hedendaagse Europa: jodendom, christendom en islam. Het museum wijst op de gemeenschappelijke oorsprong, de gedeelde geschiedenis, verwante tradities, verhalen en rituelen. Museumpark Orientalis is een levend museum en ontmoetingsplaats voor mensen met verschillende culturen en levensbeschouwingen.

Het Afrika Museum (www.afrikamuseum.nl) in Berg en Dal combineert een binnenmuseum met een fraaie collectie en een buitenmuseum met een sterk educatief en recreatief karakter. Met inspirerende presentaties en speciale activiteiten laat men bezoekers  kennismaken met de rijkdom van Afrikaanse culturen.

In het Nationale Park De Hoge Veluwe (www.hogeveluwe.nl) vind je zowel een uitgestrekt natuurgebied als het schitterende Kröller-Müller-museum (www.kmm.nl) voor moderne kunst en zijn fraaie Beeldentuin.
Het 5.500 hectaren grote natuurgebied met bossen, vennen, heide en stuifzandgebieden herbergt edelherten, moeflons, reeën en wilde zwijnen.
Trek zeker naar de wildobservatieplaatsen of doorkruis het gebied met de gratis beschikbare witte fietsen. Ga ook eens naar het Museonder, een museum dat je toont wat er onder het aardoppervlak leeft of geleefd heeft.

Het Kröller-Müller-museum wordt geprezen voor zijn collectie met werken van Vincent Van Gogh, Mondriaan, Picasso, Seurat, Rodin en Henry Moore.

Apeldoorn (www.vvvapeldoorn.nl, www.apeldoorn.nl), het kloppende hart van de Veluwe (www.vvvapeldoorn-evenementen.nl), heeft een eeuwenlange band met het Huis van Oranje. Wie de Koninklijke Mijl volgt, komt langs het Oranjepark, de Grote Kerk, de Loolaan, de Naald en Paleis Het Loo (www.paleishetloo.nl) dat meermaals wordt opengesteld voor het publiek.

Voor de kinderen zijn de dierenparken Burgers Zoo (www.burgerszoo.nl), Apenheul (www.apenheul.nl) in Apeldoorn en het Dolfinarium (www.dolfinarium.nl) in Harderwijk aanraders.

Hattem (www.hattem.nl, www.ronduithattem.nl) is één van de vele prachtige, historische stadjes in de Veluwe.

Het marktplein met zijn fraai gerestaureerde panden ademt nog steeds de sfeer uit van vroeger dagen.

Het dorpje was de inspiratiebron voor illustrator Anton Pieck (www.antonpieckmuseum-hattem.nl).
In Hattem is ook het Nederlands Bakkerij Museum (www.bakkerijmuseum.nl) gevestigd.

Elburg (www.elburg.nl, www.vvvelburg.nl) met zijn rechthoekig middeleeuws stratenplan, zijn prachtige wallen, grachten en stukken stadsmuur, staat bekend als één van de meest bezienswaardige locaties in Nederland.

Binnen de wallen bevinden zich ruim 250 monumenten.

Het Museum Sjoel Elburg (www.sjoelelburg.nl) weidt uit over het leven van twaalf Joodse families die er vanaf 1700 op het platteland woonden.

De Tuinen van Appeltern (www.appeltern.nl) vormen een 13 hectaren groot domein met bijna 200 verschillende voorbeeldtuinen. Steeds weer worden nieuwe tuinen aangelegd en worden nieuwe producten en planten toegepast. Europa’s grootste modeltuinenpark volgt de trends in tuinarchitectuur op de voet.

Wandelen en fietsen

Tal van thematische fietsroutes (www.develuwe.nl/er_op_uit/a ctief/fietsen/thema_fietsroutes.html) werden uitgestippeld langsheen het knooppuntennetwerk van de Veluwe.
In het Zuiden van de Veluwe, waar het bosrijke heuvelachtige landschap overgaat in het rivierenlandschap, vind je de Veluwezoom (www.veluwezoom.nl). Vanuit het bezoekerscentrum in Rheden (www.natuurmonumenten.nl/node/3617/) kan je mooie wandel- en fietstochten maken.

Het Rivierenland beschikt over een netwerk van struinroutes (www.rivierenland.nl/index.php?pag= main.php?id=40) die je langsheen rivieren loodsen over ongeëffende paden, door ruigten, bloem- en kruidenrijke graslanden, over rivierduinen en strandjes, langs poelen, geulen en moerassen.
Recreatieve fietsers kunnen de fietsrouteplanner (www.rivierenland.nl/index.php?pag=main.php?id=40) gebruiken om hun traject uit te tekenen.

De Gelderse Poort (www.degeldersepoort.nl), waar de Rijn zich splitst in de Neder-Rijn, de IJssel en de Waal is een fascinerend rivierenlandschap met een rijkelijke fauna en flora, rietmoerassen, stuwwallen, rivierduinen, graslanden en ooibossen.
In en om Nijmegen werden verschillende fiets- en wandelroutes uitgestippeld in het spoor van Romeinen en Bataven (www.vvvarnhemnijmegen.nl/nl/regio_s/rijk_van_nijmegen/regio_info/fiets-_en_wandelroutes _romeinen_en_bataven). Je kan er ook de historische Via Traiana  (www.historischeroutes.nl) volgen tot in het Duitse Xanten.

In de Achterhoek werden zo’n twintig fiets- en wandelroutes uitgestippeld voor kinderen tussen 3 en 14 jaar (www.kinderroutes.nl). Een avontuurlijk verhaal vormt de leidraad voor een tocht van anderhalf tot vier uren.

In de regio Arnhem-Nijmegen fiets je heerlijk (www.lekkerfietsen.nl) langsheen het knooppuntennetwerk.
Fietsers en wandelaars kunnen vlot gebruik maken van De Maasveren (www.maasveren.nl) en diverse voetveren (www.voetveren.nl) over de Gelderse rivieren.

Met de wagen of de moto

Door de Achterhoek (www.vvvachterhoek.nl/index.php?mod=show_list&titel_text=Autoroute& naw_type=routes&naw_soort1=Autoroute) en de Veluwe (www.vvvveluwe.nl/index.php?mod=show_list&titel_text= Autoroute&naw_type=routes&naw_soort1=Autoroute) voert een twintigtal auto- en motorroutes.
Sommigen doorkruisen andere provincies of steken zelfs de Duitse grens over.

Waterrecreatie

Bij Gelderland denkt men eerder aan bossen en heidevelden dan wel aan waterpret.  Langsheen de oevers van kleine rivieren en grote stromen werden de voorbije jaren meerdere mogelijkheden voor pleziervaart, kano- of kajaktochten gecreëerd.

Regionale VVV’s verstrekken doorgaans meer informatie op hun websites. Voor een tochtje op het water, gecombineerd met natuurbeleving kan je terecht bij Rivier Actief (www.rivierarrangementen.nl).
In kleine bootjes voor hooguit tien personen worden rivieren en oevers verkend.  Geïnteresseerden kunnen zelfs overnachten in drijvende waterhutten (www.bataafsewaterhutten.nl).

Eten en drinken

Wegwijzer Streekproducten Achterhoek (www.achterhoekstreekproduct.nl) stelt een dertigtal producenten van zuivelwaren, bakkerij- of fruitprodukten met het streekeigen A-merk.

Van half oktober tot en met einde december is de Achterhoek de pleisterplaats voor liefhebbers van wildgerechten (www.wildetenindeachterhoek.nl). Tal van restaurants serveren dan  gerechten met haas, ree, zwijn, fazant of hert.

De restaurants bevinden zich zowel in de steden als op het platteland. ’t Gulle Genieten (www.tgullegenieten.nl) is een samenwerkingsverband van diverse hotels die arrangementen aanbieden waarin culinair genot wordt gecombineerd met een kookcursus, een gps- of koetsentocht of een bezoek aan een wijngaard.

De Achterhoek is ook het grootste wijnbouwgebied (www.achterhoeksewijnen.nl, www.achterhoeksewijnbouwers.nl) van Nederland. Dankzij de introductie van nieuwe druivenrassen en nieuwe vinificatietechnieken is menig Achterhoekse landbouwer de vruchtbare bodem gaan benutten om er wijngaarden aan te planten.

BetuwsBest (www.betuwsbest.nl) groepeert een dertigtal aanbieders van streekproducten en producenten van basisgrondstoffen afkomstig uit de Betuwe. Indien mogelijk vindt ook de bereiding van de eindproducten in de Betuwe plaats. De producenten die het Betuws Best-merk gebruiken, organiseren jaarlijks een open dag of een ander promotie-evenement. Er worden ook enkele streekproductenroutes voorgesteld die je met de fiets of de wagen kan volgen.

Keukenpieten vinden op Smulweb (www.smulweb.nl/158404/artikel/Zalige-streekgerechten-van-eigen-bodem) de recepten van enkele hartige Gelderse lekkernijen zoals Foeksen Endievie, balkenbrij, melkmoes, Arnhemse meisjes en kraamvrouwenkost.

Bij lokale slagers vind je allicht ook de authentieke Gelderse rookworsten aan de haak.
Die specialiteit (www.dewerkendemensoss.nl/pdf/tussen tijds2008_2.pdf) heeft Oss (www.toerismeoss.nl) alvast de titel opgeleverd van Nederlands worstenproductiestad.

Dat heeft alles te maken met de aldaar gevestigde Unilever-productiesite van onder andere Unox-rookworsten.
De basis daarvoor werd in de tweede helft van de negentiende eeuw gelegd door de heren Hartog Hartog en Arnold van Zwanenberg (Zwan).

Evenementen

Wil je uitgaan, leuke dingen doen, naar de bioscoop gaan of een hapje gaan eten, dan wijst In Gelderland Uit (www.ingelderlanduit.nl) je erheen.

Kijk ook eens op de Regio Agenda Gelderland-Overijssel (www.regio-agenda.nl). Mijn Gelderland (www.mijngelderland.nl) en Info-Gelderland (www.info-gelderland.nl) houden er eveneens een gestoffeerde agenda op na.

Bereikbaarheid

Arnhem ligt op zo’n 200 km of bijna tweeënhalf uren rijden vanuit Brussel over de E19 naar Breda en vervolgens via Utrecht en Nijmegen. Voor een treinreis (www.nmbs.be) via Roosendaal of Rotterdam mag je op drieënhalf tot vier uren rekenen. Wil je Gelderland doorkruisen met het openbaar vervoer, dan vertelt Openbaar Vervoer Gelderland   (www.ervaarhetov.nl) je daar meer over. Algemene reisinformatie is beschikbaar op de openbaar vervoersplanner (www.9292.nl).

Weer en klimaat

Meteo Gelderland (www.meteogelderland.nl) geeft een algemene voorspelling tot vijf dagen vooruit. Weersvoorspelling (www.weersvoorspelling.nl/site/weer_nederland/gelderland.html) blikt tot twee weken vooruit voor een tiental steden en regio’s. Net zoals elders in Nederland zijn er meerdere lokale weerstations aanwezig.
 

Legende
 

Nuttige adressen

Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen, Louizalaan 89, 1050 Brussel, 02-543 08 01, www.hollandtoerisme.be
VVV Gelderland, www.vvvgelderland.nl, of de regionale VVV-kantoren