Thuiskomen aan de Opaalkust: rust in de natuur

De Opaalkust voelt voor mij als een verlengstuk van thuis, een plek waar ik de kapen herken nog voor ik zie. Een plek waar de tijd trager beweegt. Ik ken de dorpen, de brede stranden. Vanop Cap Blanc Nez begrijp ik telkens opnieuw waarom ik hier terugkom: omdat het uitzicht alle ruis uit je hoofd veegt. Wie zich even losmaakt van de kust merkt hoe Hauts-de-France langzaam openvouwt, hoe duinen overgaan in moerassen en valleien, hoe het zout van de lucht plaatsmaakt voor aarde en klei. Onder die laag ligt het geheugen van deze streek, een geheugen dat ook het onze is. 

Zodra je de grens over rijdt, lijkt het landschap zelf op adem te komen. Net voorbij Oye-Plage opent de wereld zich in een rustige breedte. De Réserve naturelle nationale du Platier d’Oye ligt daar als een onverwacht geschenk, een mozaïek van slikken, schorren, natte weiden en lage duinen die het ritme van de kust opnieuw uitleggen. Op de parkeerplaats wacht Marie Delamaere ons op. Terreinbeheerder, met de bevoegdheid van een politieman, met die zachte manier van spreken die mensen hebben die de natuur beter kennen dan ze zelf beseffen. Ze begroet ons in verrassend verzorgd Vlaams, een echo van haar grootmoeder, en neemt ons mee het gebied in. Meer dan tweehonderd vogelsoorten gebruiken dit reservegebied als tussenstop tijdens hun trek, het is een tafel die altijd gedekt staat. In de lage graslanden lopen hooglandkoeien en pony’s die zorgen voor de begrazing zodat trekvogels ruimte vinden om te landen. De stilte is hier nooit stil. Af en toe passeren gendarmes op de dijk, alert maar rustig. Verderop lag ooit een groot deel van het vluchtelingenkamp van Calais. Vandaag zie je er niets meer van, maar Marie zegt dat het verhaal nooit volledig verdwijnt, tekenend voor een kust die tussen twee werelden in ligt. 

Eens je Calais verder achter je laat, voelt Boulogne-sur-Mer als een overgangsplek, waar de kust breder wordt en waar de wind ruimte krijgt. De camperplaats aan de Boulevard Sainte-Beuve ligt vlak bij de zee. De kust schuift hier zacht in en uit beeld; een achtergrond die zich nooit opdringt, maar altijd aanwezig blijft. Verder naar het zuiden krijgt het landschap een ander tempo. De valleien, moerassen en duingebieden vormen een lange, ademende flank die langzaam afbuigt richting Étaples en Le Touquet. Hier mondt de Canche uit in haar eigen estuarium, de Baai van de Canche: een kleiner, maar rijk natuurgebied dat losstaat van de veel grotere Baai van de Somme, verder naar het zuiden. Dit is een kuststuk met hoge graslanden, kreken die als nerven door het landschap lopen en zandbanken die bij elke getijbeweging opnieuw worden getekend.

Op die zandbanken rusten vaak zeehonden, meestal twee soorten. De grijze zeehond, groter en hoekiger, en de gewone of havenzeehond, kleiner en ronder, met een blik die altijd iets leest wat wij niet zien. Vanuit de verte lijken het gewoon grijze vormen die opwarmen in de zon, maar zodra ze bewegen wordt duidelijk dat dit hun plek is en dat wij slechts passeren, op veilige afstand. In dit landschap ontmoeten we Frédéric Caloin van de Afdeling Duurzame Ontwikkeling en Milieu-educatie. Hij legt het gebied niet uit, hij leest het. Hij wijst op details die je anders nooit zou opmerken: hoe vogels zich verplaatsen met de windrichting, hoe het estuarium zich bij elk getij opnieuw vormt, hoe zeehonden en trekvogels de ritmes van de kust volgen alsof het een taal is die alleen zij begrijpen. Vogels zijn hier geen uitzondering maar de regel. De natuurkernen langs deze kustlijn, zegt Frédéric, horen bij elkaar als losse kralen die hetzelfde snoer nodig hebben. En in dat snoer vormt de Baai van de Canche één van de belangrijke schakels. 

Op die zandbanken rusten vaak zeehonden, meestal twee soorten. De grijze zeehond, groter en hoekiger, en de gewone of havenzeehond, kleiner en ronder, met een blik die altijd iets leest wat wij niet zien. Vanuit de verte lijken het gewoon grijze vormen die opwarmen in de zon, maar zodra ze bewegen wordt duidelijk dat dit hun plek is en dat wij slechts passeren, op veilige afstand. In dit landschap ontmoeten we Frédéric Caloin van de Afdeling Duurzame Ontwikkeling en Milieu-educatie. Hij legt het gebied niet uit, hij leest het. Hij wijst op details die je anders nooit zou opmerken: hoe vogels zich verplaatsen met de windrichting, hoe het estuarium zich bij elk getij opnieuw vormt, hoe zeehonden en trekvogels de ritmes van de kust volgen alsof het een taal is die alleen zij begrijpen. Vogels zijn hier geen uitzondering maar de regel. De natuurkernen langs deze kustlijn, zegt Frédéric, horen bij elkaar als losse kralen die hetzelfde snoer nodig hebben. En in dat snoer vormt de Baai van de Canche één van de belangrijke schakels. 

Voor we opnieuw neerstrijken in de plekken waar de oorlog zich in het landschap heeft vastgebeten, zoeken we eerst de meest open rust die de streek te bieden heeft. In Saint-Quentin-en-Tourmont, aan de rand van Parc du Marquenterre, wordt de wereld opnieuw stil. Geen namen in steen, geen data die wegen. Alleen duinen, rietvelden en een lucht die laag en breed boven alles ligt. Aan het Maison du Parc du Marquenterre ontmoeten we Hugues Delhaye. Hij beweegt door het gebied met korte, precieze observaties, alsof hij voortdurend op signalen reageert die wij niet eens horen. Hij leidt ons naar een houten observatiepost waar onderzoekers zangvogels ringen. Het gebeurt snel en geconcentreerd: vangen, meten, wegen, registreren, vrijlaten. Een systeem dat even laat meekijken hoe de natuur haar eigen ritme behoudt. Hugues vertelt hoe dit landschap lange tijd door mensen gebruikt werd. Op de polders die in de jaren vijftig op de zee werden gewonnen, begon men tulpen te kweken. Het was landbouw, maar op een plaats die al gevoelig was voor het water. Toen de tulpenhandel tegenviel, werd het terrein langzaam omgevormd tot natuurpark en in 1973 officieel geopend. Het park is sindsdien uitgegroeid tot een toevluchtsoord voor trekvogels die elders nauwelijks veilige grond vinden. 

Daarachter strekt de Baai van de Somme zich uit als een brede ademhaling. Je ruikt de zee nog voor je haar ziet, je hoort de vogels nog voor je ze vindt. Verderop wachten de heuvelruggen, de namen en de verhalen die in aarde en steen vastliggen. Die komen straks. Hier, in Marquenterre en aan de Baai van de Somme, krijgt de wereld eerst nog even de tijd om stil te worden. Daarna, in de baai van de Somme, vertelt het landschap een ander verhaal, van oorlog en destructie…

Met de camper naar de Opaalkust 

De Côte d’Opale en het binnenland van de Somme lijken gemaakt voor wie onderweg wil zijn. Afstanden blijven haalbaar, de kuststrook loopt als een logisch lint van natuurgebieden en dorpen en de infrastructuur volgt zonder gedoe. De camperplaatsen zijn vaak verrassend goed gelegen: in Boulogne-sur-Mer sta je met zicht op zee en toch dicht bij het centrum, in Arras vind je een van de beste camperplaatsen ooit, een plek die rust geeft en toch vlak bij de Grote Markt ligt. Deze reis toont perfect wat de Belgian Caravan-Camping and Motorhome Association wil tonen: dat reizen met een motorhome of caravan geen beperking is, maar een manier van bewegen die perfect aansluit bij regio’s als deze. De vrijheid van je eigen tempo, de nabijheid van natuur, het gemak waarmee je van kust naar binnenland schuift:het klopt hier allemaal. Het landschap dwingt niet, het nodigt uit. Daarom voelt reizen met een camper in deze streek nooit als zoeken, maar als thuiskomen.

Net over de grens, ideaal voor een (lang) weekend weg: handige tips voor een trip naar de Opaalkust vind je de online reiswijzer.

Met dank aan de Belgian Caravan-Camping and Motorhome Association